JBT Journal
Advanced

Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt

D2D SIMSIZ TARMOQLARIDA RESURSLARNI TAQSIMLASHNI PSO-DNN VA GRAF NEYRON TARMOQLARI ASOSIDA OPTIMALLASHTIRISH

Xaytbayev Aybek Fayzullayevich1

1 Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiylari universiteti

Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.23662880

Keywords

interferensiya WMMSE graf neyron tarmoq 5G/6G chuqur neyron tarmoq GAT D2D aloqa quvvatni boshqarish PSO resurslarni taqsimlash

Abstract

Ushbu maqolada D2D (Device-to-Device) simsiz tarmoqlarida radioresurslarni taqsimlash masalasi metaevristik optimallashtirish, chuqur neyron tarmoqlari va graf neyron tarmoqlarini birlashtirish asosida tadqiq etiladi. Resurslarni taqsimlash masalasi uzatish quvvati cheklovlari va interferensiya sharoitida tizimning yig‘indi uzatish tezligini maksimal darajaga yetkazish ko‘rinishida matematik shakllantiriladi. Optimal yoki unga yaqin yechimlarni hosil qilish uchun zarrachalar to‘dasini optimallashtirish (PSO) algoritmidan foydalanilib, olingan natijalar nazorat ostida o‘qitiladigan chuqur neyron tarmog‘i uchun maqsad qiymatlar sifatida qo‘llanadi. Tarmoq topologiyasi va tugunlar o‘rtasidagi interferensiya munosabatlarini to‘liqroq hisobga olish maqsadida xabar uzatishga asoslangan graf neyron tarmog‘i hamda graf diqqat mexanizmi ko‘rib chiqiladi. Modellashtirish natijalari o‘qitilgan PSO-DNN modeli iterativ WMMSE yondashuviga nisbatan hisoblash vaqtini keskin kamaytirgan holda PSO yechimiga yaqin samaradorlikni saqlashini ko‘rsatadi. Grafga asoslangan modellar esa tarmoq o‘lchami va D2D juftliklari konfiguratsiyasi o‘zgarganda yuqori umumlashtirish xususiyatini namoyon etadi. Olingan natijalar mashinali o‘qitish va graf modellarini birgalikda qo‘llash dinamik 5G/6G D2D tarmoqlarida real vaqtga yaqin resurslarni boshqarish uchun istiqbolli ekanligini ko‘rsatadi.

Views: 93 Published: 2026-10-26 Pages: 323-331 Volume: 4 Issue: 5

References

  1. X. Zhang and X. Zhang, “Graph neural network based resource allocation for full-duplex device-to-device communication,” in Proc. 2024 International Wireless Communications and Mobile Computing (IWCMC), Ayia Napa, Cyprus, 2024, pp. 780–785, doi: 10.1109/IWCMC61514.2024.10592454.
  2. K. Doppler, M. Rinne, C. Wijting, C. B. Ribeiro, and K. Hugl, “Device-to-device communication as an underlay to LTE-Advanced networks,” IEEE Communications Magazine, vol. 47, no. 12, pp. 42–49, 2009, doi: 10.1109/MCOM.2009.5350367.
  3. L. Chen, J. Zhu, and J. S. Evans, “GNN-based joint channel and power allocation in heterogeneous wireless networks,” in Proc. 2024 IEEE International Conference on Communications Workshops (ICC Workshops), 2024, pp. 233–238, doi: 10.1109/ICCWorkshops59551.2024.10615380.
  4. H. Zhang, L. Song, and Z. Han, “Radio resource allocation for device-to-device underlay communication using hypergraph theory,” IEEE Transactions on Wireless Communications, vol. 15, no. 7, pp. 4852–4861, 2016, doi: 10.1109/TWC.2016.2547862.
  5. C.-H. Yu, K. Doppler, C. B. Ribeiro, and O. Tirkkonen, “Resource sharing optimization for device-to-device communication underlaying cellular networks,” IEEE Transactions on Wireless Communications, vol. 10, no. 8, pp. 2752–2763, 2011, doi: 10.1109/TWC.2011.060811.102120.
  6. Q. Ye, M. Al-Shalash, C. Caramanis, and J. G. Andrews, “Distributed resource allocation in device-to-device enhanced cellular networks,” IEEE Transactions on Communications, vol. 63, no. 2, pp. 441–454, 2015, doi: 10.1109/TCOMM.2014.2386874.
  7. ]M. Marwani and G. Kaddoum, “Graph neural networks approach for joint wireless power control and spectrum allocation,” IEEE Transactions on Machine Learning in Communications and Networking, vol. 2, pp. 717–732, 2024, doi: 10.1109/TMLCN.2024.3408723.
  8. H. Yang, N. Cheng, R. Sun, W. Quan, R. Chai, K. Aldubaikhy, A. Alqasir, and X. Shen, “Knowledge-driven resource allocation for wireless networks: A WMMSE unrolled graph neural network approach,” IEEE Internet of Things Journal, vol. 11, no. 10, pp. 18902–18916, 2024, doi: 10.1109/JIOT.2024.3368516.
  9. M. Lee, G. Yu, and G. Y. Li, “Graph embedding-based wireless link scheduling with few training samples,” IEEE Transactions on Wireless Communications, vol. 20, no. 4, pp. 2282–2294, 2021, doi: 10.1109/TWC.2020.3040983.
  10. A. Chowdhury, G. Verma, C. Rao, A. Swami, and S. Segarra, “Unfolding WMMSE using graph neural networks for efficient power allocation,” IEEE Transactions on Wireless Communications, vol. 20, no. 9, pp. 6004–6017, 2021, doi: 10.1109/TWC.2021.3071480.
  11. H. Sun, X. Chen, Q. Shi, M. Hong, X. Fu, and N. D. Sidiropoulos, “Learning to optimize: Training deep neural networks for wireless resource management,” in Proc. 18th IEEE International Workshop on Signal Processing Advances in Wireless Communications (SPAWC), 2017, pp. 1–6, doi: 10.1109/SPAWC.2017.8227766.
  12. H. Sun, X. Chen, Q. Shi, M. Hong, X. Fu, and N. D. Sidiropoulos, “Learning to optimize: Training deep neural networks for interference management,” IEEE Transactions on Signal Processing, vol. 66, no. 20, pp. 5438–5453, 2018, doi: 10.1109/TSP.2018.2866382.
  13. P. Phunchongharn, E. Hossain, and D. I. Kim, “Resource allocation for device-to-device communications underlaying LTE-Advanced networks,” IEEE Wireless Communications, vol. 20, no. 4, pp. 91–100, 2013, doi: 10.1109/MWC.2013.6590055.
  14. Y. Shen, Y. Shi, J. Zhang, and K. B. Letaief, “Graph neural networks for scalable radio resource management: Architecture design and theoretical analysis,” IEEE Journal on Selected Areas in Communications, vol. 39, no. 1, pp. 101–115, 2021, doi: 10.1109/JSAC.2020.3036965.
  15. Q. Shi, M. Razaviyayn, Z.-Q. Luo, and C. He, “An iteratively weighted MMSE approach to distributed sum-utility maximization for a MIMO interfering broadcast channel,” IEEE Transactions on Signal Processing, vol. 59, no. 9, pp. 4331–4340, 2011, doi: 10.1109/TSP.2011.2147784.