Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt
KO‘P TILLI MULOQOT TIZIMLARIDA SUN’IY INTELLEKT, MASHINALI O‘QITISH VA CHUQUR O‘QITISH MODELLARINING QO‘LLANILISHI
1 Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.20626483
Keywords
Abstract
Ushbu maqolada ko‘p tilli muloqot tizimlarida sun’iy intellekt, mashinali o‘qitish va chuqur o‘qitish modellarining qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda ASR, neyron mashinali tarjima, TTS va speech-to-speech translation texnologiyalarining o‘zaro bog‘liqligi yoritildi. Transformer, wav2vec 2.0, XLS-R, Whisper, NLLB va SeamlessM4T modellarining imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Shuningdek, o‘zbek tili uchun ma’lumotlar tanqisligi, akustik-lingvistik farqlar va kar-soqov foydalanuvchilar uchun mos interfeys yaratish masalalari tahlil qilindi.
References
- Costa-jussà M.R. et al. No Language Left Behind: Scaling Human-Centered Machine Translation. arXiv preprint arXiv:2207.04672. 2022.
- Mukhamadiyev A., Eshmuminov O., Makhmudov F., Musaev M., Mustafakulov U., Ochilov M., Varol H.A. Development of Language Models for Continuous Uzbek Speech Recognition System // Sensors. 2023. Vol. 23. No. 3. Article 1145.
- Solidjonovich, M. N., & Davlataliyevich, N. N. (2025). Nutqni matnga va matnni nutqqa o‘tkazish dasturiy ta’minot uchun foydalanish diagrammalarini va asosiy sinflarini qurish. Al-Fargʻoniy avlodlari , 1 (1), 29-34.
- Haddow B., Bawden R., Barone A.V.M., Helcl J., Birch A. Survey of Low-Resource Machine Translation // Computational Linguistics. 2022. Vol. 48. No. 3. P. 673–732.
- Solidjonovich, M. N., & Davlataliyevich, N. N. (2025). Neyron STT, TTS va mashinali tarjima tizimlari o‘rtasida uzviy bog‘liqlikni idef1x modeli orqali modellashtirish. Al-Fargʻoniy avlodlari , 1 (2), 29-33.
- Jia Y., Ramanovich M.T., Wang Q., Zen H. CVSS Corpus and Massively Multilingual Speech-to-Speech Translation // Proceedings of the 13th Language Resources and Evaluation Conference. 2022. P. 6691–6703.
- Conneau A., Ma M., Khanuja S., Zhang Y., Axelrod V., Dalmia S., Riesa J., Rivera C., Bapna A. FLEURS: Few-shot Learning Evaluation of Universal Representations of Speech. arXiv preprint arXiv:2205.12446. 2022.
- Barrault L., Chung Y.A., Meglioli M.C., Dale D., Dong N. et al. SeamlessM4T: Massively Multilingual & Multimodal Machine Translation. arXiv preprint arXiv:2308.11596. 2023.
- Radford A., Kim J.W., Xu T., Brockman G., McLeavey C., Sutskever I. Robust Speech Recognition via Large-Scale Weak Supervision // Proceedings of the 40th International Conference on Machine Learning. PMLR. 2023. Vol. 202. P. 28492–28518.
- Duquenne P.-A., Gong H., Dong N., Du J., Lee A., Goswani V., Wang C., Pino J., Sagot B., Schwenk H. SpeechMatrix: A Large-Scale Mined Corpus of Multilingual Speech-to-Speech Translations // Proceedings of the 61st Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics. 2023. P. 16251–16269.
- Babu A., Wang C., Tjandra A., Lakhotia K., Xu Q., Goyal N., Singh K., von Platen P., Saraf Y., Pino J., Baevski A., Conneau A., Auli M. XLS-R: Self-supervised Cross-lingual Speech Representation Learning at Scale // Proceedings of Interspeech 2022. 2022. P. 2278–2282. doi: 10.21437/Interspeech.2022-143.
- Abdullaeva M.I., Juraev D.B., Ochilov M.M., Rakhimov M.F. Uzbek Speech Synthesis Using Deep Learning Algorithms // Intelligent Human Computer Interaction. IHCI 2022. Lecture Notes in Computer Science. Vol. 13741. Springer, Cham. 2023. P. 39–50. doi: 10.1007/978-3-031-27199-1_5.
- Saleem M.I., Siddiqui M.F., Jameel A., Ali I., Rehman A.U., Rustam F., Dudley S. A Novel Machine Learning Based Two-Way Communication System for Deaf and Mute // Applied Sciences. 2023. Vol. 13. No. 1. Article 453.
- Musaev M., Mussakhojayeva S., Khujayorov I., Khassanov Y., Ochilov M., Varol H.A. USC: An Open-Source Uzbek Speech Corpus and Initial Speech Recognition Experiments. arXiv preprint arXiv:2107.14419. 2021.