JBT Journal
Advanced

Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt

KORXONA SAVDO MA’LUMOTLARINI INTELLEKTUAL TAHLIL QILISH UCHUN MA’LUMOTLARNI TO‘PLASH, QAYTA ISHLASH VA DASTLABKI ISHLOV BERISH

Raximov Nodir Odilovich1, Baydullayev Ruslan Tuylibayevich1, Baydullayeva Dildora Tuylibayevna2

1 Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti

2 Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti

Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.21405970

Keywords

Business Intelligence modellashtirish savdo tizimlari Z-Score Data Warehouse ma’lumotlar ombori CRM intellektual tahlil ma’lumotlar bazasi normallashtirish ERP Mean usuli ETL OLAP

Abstract

Ushbu maqolada korxonalar faoliyatida savdo ma’lumotlarini intellektual tahlil qilishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Tadqiqotda ma’lumotlar bazasini tashkil etish va modellashtirishning zamonaviy yondashuvlari, shu jumladan ETL (Extract, Transform, Load) jarayonlari, ma’lumotlar ombori (Data Warehouse) arxitekturasi hamda OLAP texnologiyalarining qo‘llanilishi tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada Mean usuli asosida savdo ma’lumotlarini statistik qayta ishlash va Z-Score normallashtirish natijalari keltirilgan. Ma’lumotlar tahlili korxona savdo samaradorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va boshqaruv qarorlarini ilmiy asosda qabul qilish imkonini beruvchi muhim bosqich sifatida baholangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ma’lumotlar omborini to‘g‘ri modellashtirish va intellektual tahlil metodlarini qo‘llash orqali korxonalarda Business Intelligence (BI) tizimlarini samarali yo‘lga qo‘yish mumkin.

Views: 134 Published: 2025-10-28 Pages: 258-264 Volume: 3 Issue: 5

References

  1. Kimball R., Ross M. The Data Warehouse Toolkit: The Definitive Guide to Dimensional Modeling. Wiley, 2013.
  2. Rakhimov N.O., Xasanov D.R. Selection of Crops by Region using Machine Learning Classification Algorithms. // Ilm-fan va innovatsion rivojlanish jurnali. Volume 7, Issue 2; April 2024, -p. 36-47. https://cyberleninka.ru/article/n/selection-of-crops-by-region-using-machine-learning-classification-algorithms
  3. Chen H., Chiang R. H. L., Storey V. C. Business Intelligence and Analytics: From Big Data to Big Impact. MIS Quarterly, 2012.
  4. O.D.Primqulov, M.R.Tojiyev, D.R.Khasanov. Image segmentation in openCV and python. // ACADEMICIA. An International Multidisciplinary Research Journal (ISSN 2249-7137). Volume 10, Issue 12. December
  5. Rakhimov N.O., Khasanov D.R. The Implementation of Decision Tree Algorithm in Data Mining. // International Scientific Journal Science and Innovation, Special Issue: “Digital Technologies: Problems and Solutions of Practical Implementation in the Spheres”, 2023
  6. D.R.Xasanov, M.Tojiyev, O.D.Primqulov. Gradient descent in machine learning. IEEE International Conference on Information Science and Communications Technologies: applications, trends and opportunities (ICISCT-2021).
  7. Rakhimov N.O., Khasanov D.R., Xafizadinov U.T. Application of the Algorithm for Enrichment the Knowledge Graph with Numerical Predicates in Decision-Making Support Systems. // Digital Transformation and Artificial Intelligence: Problems, Innovations and Trends 1st International Scientific-Practical Conference.
  8. Codd E. F. Providing OLAP (On-line Analytical Processing) to User-Analysts: An IT Mandate. E. F. Codd Associates, 1993.
  9. Inmon W. H. Building the Data Warehouse. John Wiley & Sons, 2016.
  10. N.Rakhimov, D.Khasanov, H.Abdulhakimov. Prediction the Yield of Grain Crops using Basic Machine Learning Algorithms. // Raqamli transformatsiya va sun’iy intellekt ilmiy jurnali, Volume 2, Issue 5. https://dtai.tsue.uz/index.php/dtai/article/view/v2i57
  11. D.T.Baydullayeva, R.T.Baydullayev, “Korxonalarda mahsulot savdosiga oid ma’lumotlarni tahlil qilishning zamonaviy intelektual yondashuvlari”, “Muhandislik va iqtisodiyot” jurnali. Vol. 3 No. 10, Oktyabr 2025, -b 86-89. (ISSN: 2992-8982)
  12. N.Raximov, J.Kuvandikov, D.Khasanov, “The importance of loss function in artificial intelligence”, International Conference on Information Science and Communications Technologies (ICISCT 20222), DOI: 10.1109/ICISCT55600.2022.10146883
  13. N.Rahimov, D.Khasanov. The Implementation of Machine Learning and Deep Learning Algorithms for Crop Yield Prediction in Agriculture. // Bulletin of TUIT: Management and Communication Technologies, Volume 2, No. 2023. https://uzjurnal.uz/2/2023/2/index?issue=9
  14. Rakhimov N.O., Khasanov D.R., Shirinboyev R.Sh., Xafizadinov U.T. Evaluating the Performance of Convolutional Neural Networks and Hybrid CNN-SVM Models for Symbol Recognition in Complex Datasets. // Digital Transformation and Artificial Intelligence: Problems, Innovations and Trends 1st International Scientific-Practical Conference. https://dtai.tsue.uz/index.php/DTAI2024/article/view/shirinbayev2
  15. Liu Y., Lee Y., Chen A. N. K. Evaluating the effects of task-individual-technology fit in multi-DSS models context: A two-phase view. Decision Support Systems, 2011, 51(3): 688–700.
  16. Elmasri R., Navathe S. B. Fundamentals of Database Systems. Pearson Education, 2020.
  17. Han J., Kamber M., Pei J. Data Mining: Concepts and Techniques. Morgan Kaufmann, 2022.