JBT Journal
Advanced

Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt

KVANT KOMPUTERLARNING ZAMONAVIY KRIPTOGRAFIYAGA TAHDIDLARI

Mustafoyev Azamat Botir o‘g‘li1

1 ‘‘UNICON.UZ” MChJ

Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.21212044

Keywords

post-kvant kriptografiya RSA AES kriptografiya axborot xavfsizligi kvant kompyuter Grover algoritmi Shor algoritmi kvant ustunligi. shifrlash

Abstract

Ushbu maqolada kvant komputerlarning zamonaviy kriptografik tizimlariga yetkazishi mumkin bo'lgan tahdidlar masalasi o'rganilgan. Tadqiqot davomida kvant hisoblash texnologiyalarining rivojlanish tendensiyalari, ularning klassik shifrlash algoritmlariga ta'siri hamda post-kvant kriptografiya sohasidagi ilmiy izlanishlar tahlil qilingan. Maqolada Shor va Grover algoritmlari asosida RSA, ECC va AES kabi keng tarqalgan kriptografik standartlarning zaifliklari ochib berilgan. Tadqiqot natijalariga ko'ra, kvant komputerlarning amaliy qo'llanilishi kriptografik infratuzilmani tubdan o'zgartirish zaruratini keltirib chiqaradi va post-kvant kriptografiya algoritmlariga o'tish strategiyasini ishlab chiqish dolzarb ahamiyat kasb etadi.

Views: 133 Published: 2026-06-28 Pages: 277-279 Volume: 4 Issue: 3

References

  1. Grover, L.K. A fast quantum mechanical algorithm for database search / L.K. Grover // Proceedings of 28th Annual ACM Symposium on Theory of Computing. – 1996. – P. 212-219. № 3. – Б. 45-52.
  2. National Institute of Standards and Technology. Post-Quantum Cryptography Standardization. – NIST, 2024. – 156 p.
  3. Халикова, Н.Х. Криптографик тизимларнинг хавфсизлигини таъминлашнинг долзарб масалалари / Н.Х. Халикова // Ўзбекистон Миллий университети хабарлари. – 2022. – № 2. – Б. 112-118.
  4. Каримов, И.А. Замонавий ахборот хавфсизлиги муаммолари ва ечимлари / И.А. Каримов, Н.Р. Юсупов // Ахборот технологиялари. – 2021. –
  5. Килин, С.Я. Квантовая криптография: идеи и практика / С.Я. Килин, Д.Б. Хорунжий. – Минск: Беларуская навука, 2007. – 391 с.
  6. Arute, F. Quantum supremacy using a programmable superconducting processor / F. Arute [et al.] // Nature. – 2019. – Vol. 574. – P. 505-510.
  7. Shor, P.W. Algorithms for quantum computation: discrete logarithms and factoring / P.W. Shor // Proceedings of 35th Annual Symposium on Foundations of Computer Science. – IEEE, 1994. – P. 124-134.
  8. Mosca, M. Cybersecurity in an era with quantum computers: will we be ready? / M. Mosca // IEEE Security & Privacy. – 2018. – Vol. 16, № 5. – P. 38-41.
  9. Bernstein, D.J. Post-quantum cryptography / D.J. Bernstein, J. Buchmann, E. Dahmen. – Berlin: Springer, 2009. – 245 p.
  10. Proos, J. Shor's discrete logarithm quantum algorithm for elliptic curves / J. Proos, C. Zalka // Quantum Information & Computation. – 2003. – Vol. 3, № 4. – P. 317-344.