JBT Journal
Advanced

Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt

O‘ZBEKISTONDA BLOKCHAIN TEXNOLOGIYASI ASOSIDA AUTENTIFIKATSIYA TIZIMLARINI QO‘LLASH KONSEPSIYASI VA ISTIQBOLLARI

Xalmuratov Omonboy Utamuratovich1, Yo‘ldasheva Bibixojar Umid qizi1

1 Urganch Davlat Universiteti

Keywords

blokchain raqamli transformatsiya elektron hukumat DID xavfsizlik SSI autentifikatsiya

Abstract

Ushbu tadqiqot ishida zamonaviy raqamli infratuzilmalarda, xususan, O'zbekistonning onlayn ta'lim va davlat xizmatlari tizimlarida blokchain texnologiyasiga asoslangan autentifikatsiya mexanizmlarini qo'llash imkoniyatlari chuqur o'rganilgan. Foydalanuvchilarning konfidentsial ma'lumotlarini himoya qilish hamda ularga ishonchli kirish imkoniyatini yaratish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Mualliflar tomonidan taklif etilgan yondashuv Decentralized Identifier (DID) hamda Self-Sovereign Identity (SSI) tamoyillariga tayanadi va bu foydalanuvchi identifikatsiya ma'lumotlarini markazlashmagan tarzda tasdiqlashga xizmat qiladi. O'zbekiston Respublikasida amalga oshirilgan tahlillar shuni namoyon etadiki, "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasi doirasida ushbu texnologiya elektron hukumat, masofaviy ta'lim va moliyaviy xizmatlarda xavfsizlik darajasini oshirish, shaffoflikni ta'minlash hamda ma'lumotlar ustidan foydalanuvchi nazoratini kuchaytirishda muhim vosita bo'la oladi. Mavjud milliy loyihalar, jumladan, TOKEN.UZ platformasi va FHDYo tizimidagi integratsiya jarayonlari ushbu konsepsiyaning amaliy jihatdan samarali ekanligini tasdiqlaydi.

Views: 106 Published: 2026-04-28 Pages: 270-274 Volume: 4 Issue: 2

References

  1. TOKEN.UZ platformasi: Texnik hujjatlar va foydalanuvchi qo'llanmasi. — Toshkent, 2024.
  2. Karimov F. Elektron hukumatda autentifikatsiya usullari // Raqamli transformatsiya. — 2023. — № 1. — B. 22–35.
  3. O'zbekiston Respublikasi IT Parki. Elektron hukumat rivojlanishi hisoboti. — Toshkent, 2023.
  4. "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasi: Davlat dasturi. — Toshkent: O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi, 2020.
  5. Goyal M., et al. Blockchain Aware Decentralized Identity Management and Access Control (BADIMAC) // International Journal of Cybersecurity. — 2024. — № 13(1). — B. 41–60.
  6. G'ulomov S.S. Raqamli iqtisodiyotda blokcheyn texnologiyalari. — T.: Fan va texnologiya, 2019. — 150 b.
  7. Patel R., Roy N. Decentralized Identifiers in E-Governance Platforms // Digital Identity Journal. — 2021. — № 11(3). — B. 95–118.
  8. Abdullayeva D. Onlayn ta'lim platformalarida xavfsizlik masalalari // Ta'lim texnologiyalari. — 2023. — № 2. — B. 67–79.
  9. Martínez J., Delgado P. Practical Evaluation of Blockchain-Based Authentication Systems // Applied Computing and Security. — 2022. — № 18(2). — B. 130–148.
  10. Rahimov B. Zamonaviy kriptografik protokollar. — T.: Akademnashr, 2022. — 180 b.
  11. Yusupov A. Raqamli imzo va autentifikatsiya. — Samarqand: Samarqand DU, 2020. — 145 b.
  12. Liu X., Zhang Y. Biometric-Blockchain Integration for Secure Authentication // Information Security Review. — 2023. — № 22(1). — B. 55–74.
  13. Ismoilov Sh. Kriptografiya va ma'lumotlar himoyasi. — Urganch: Urganch DU nashriyoti, 2021. — 210 b.
  14. Al-Bassam M. Blockchain-based Identity Management Systems: A Review // Journal of Cryptographic Systems. — 2020. — № 14(4). — B. 210–229.
  15. Hossain M. S., et al. A Comprehensive Survey on Security, Privacy and Authentication in Blockchain // Journal of Network Security. — 2023. — № 45(3). — B. 112–134.
  16. UNDP. Blockchain for Public Services in Central Asia. — New York, 2023.
  17. O'zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. FHDYo tizimiga blokchain integratsiyasi bo'yicha hisobot. — Toshkent, 2023.
  18. Mardiyev A. Raqamli identifikatsiya tizimlarining xavfsizlik muammolari // Axborot texnologiyalari jurnali. — 2022. — № 4. — B. 45–58.
  19. Naik N., Jenkins P. Blockchain as a Disruptor in Identity Management and Authentication // International Journal of Digital Trust. — 2018. — № 9(2). — B. 67–82.
  20. World Bank. Digital Identity in Uzbekistan: Opportunities and Challenges. — Washington, 2022.