JBT Journal
Advanced

Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt

OZIQ-OVQAT SANOATI KORXONALARIDA IQTISODIY SAMARADORLIKNI OSHIRISH MEXANIZMLARI VA ULARDAN OQILONA FOYDALANISH YOʻLLARI

Jurayev Javohir Xamroqul o’gli1

1 Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.22743598

Keywords

resurs tejamkorlik iqtisodiy samaradorlik Kobb-Duglas modeli Oziq-ovqat sanoati xarajatlarni optimallashtirish modernizatsiya rentabellik resurs unumdorligi

Abstract

Ushbu tadqiqotda oziq-ovqat sanoati korxonalarida iqtisodiy samaradorlikni oshirish va resurslardan oqilona foydalanish mexanizmlari O‘zbekiston Respublikasi me’yoriy hujjatlari doirasida ilmiy va amaliy jihatdan tadqiq etilgan. Tadqiqot metodologiyasida qiyosiy va statistik tahlil hamda Kobb-Duglas tipidagi ekonometrik regressiya modelidan unumli foydalanildi. Tahlillar natijasida modernizatsiya tadbirlari resurs unumdorligi koeffitsientini 1.12 dan 1.38 ga yetkazgani hamda rentabellikni 11.2% dan 16.8% ga oshirgani tasdiqlandi. Ekonometrik model orqali resurs va energiya tejamkorligini 1% ga oshirish ishlab chiqarish hajmini 0.34% ga ko‘paytirishi R2 = 0.89 miqdoriy jihatdan asoslandi. Olingan natijalar asosida xomashyoni chuqur qayta ishlash, raqamli ERP/SCM hamda resurs tejamkor texnologiyalarni joriy etib, mahsulot tannarxini 10–15% ga pasaytirish bo‘yicha amaliy takliflar berildi.

Views: 118 Published: 2026-08-28 Pages: 203-209 Volume: 4 Issue: 4

References

  1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni “Oʻzbekiston — 2030” strategiyasi toʻgʻrisida.
  2. Schumpeter J. A. The Theory of Economic Development. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1934.
  3. Barney J. Firm Resources and Sustained Competitive Advantage // Journal of Management. — 1991. — Vol. 17, No. 1. — P. 99-120.
  4. Mustafakulov Sh. I. Investitsion muhit jozibadorligi. Monografiya. — T.: "IQTISOD-MOLIYA", 2017. — 320 b.
  5. Jumayev Q. Oziq-ovqat sanoatida xarajatlarni optimallashtirish va resurs tejamkorlik mexanizmlari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. — 2024. — № 2. — B. 45-54.
  6. Smith A. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. — London: W. Strahan and T. Cadell, 1776.
  7. World Bank. Food Security and Agricultural Modernization in Central Asia. — Washington, D.C.: World Bank Group, 2024.
  8. Yuldashev Sh. Qishloq xoʻjaligi xomashyosini qayta ishlash korxonalarida samaradorlikni oshirish yoʻllari. — T.: "Fan va texnologiya", 2020. — 180 b.
  9. Drucker P. F. Innovation and Entrepreneurship. — New York: Harper & Row, 1985.
  10. FAO. The State of Food and Agriculture 2023: Revealing the true cost of food for transforming agrifood systems. — Rome: FAO, 2023.
  11. Egamberdiyev E. Noravshan xulosa tizimlari qoidalar bazasini genetik algoritmlar bilan optimallashtirish //Современные проблемы интеллектуальных систем. – 2025. – Т. 1. – №. 2. – С. 332-338.
  12. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 31-maydagi PQ-5130-son “Oziq-ovqat sanoatini rivojlantirish va sohani boshqarishni takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Qarori.
  13. Porter M. E. Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance. — New York: Free Press, 1985.
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 9-sentabrdagi PQ-4821-son “Respublikada oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori.