JBT Journal
Advanced

Raqamli Transformatsiya va Sun’iy Intellekt

TARMOQ TRAFIGI ANOMALIYALARINI ANIQLASHDA KASKADLI KO‘P-ENTROPIYALI ANIQLASH ALGORITMI

Suhrobjon Bozorov1, Doniyorbek Usmanbayev1

1 Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU

Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.22930511

Keywords

F1-mezon Shannon entropiyasi kiberxavfsizlik kaskadli algoritm Rényi entropiyasi tarmoq trafigi anomaliya aniqlash CUSUM entropiya

Abstract

Ushbu ishda tarmoq trafigi anomaliyalarini aniqlashda qo‘llaniladigan entropiya asosidagi usullarning tizimli tahlili taqdim etiladi. Klassik Shannon entropiyasidan tortib umumlashtirilgan (Rényi, Tsallis) va vaqt qatoriga asoslangan (taxminiy, namuna, permutatsion, loyqa, ko‘p-masshtabli) entropiya turlarigacha bo‘lgan o‘n uchta usulning matematik asoslari, hisoblash murakkabligi, sezuvchanligi va real vaqt sharoitida qo‘llanilishi mumkinligi bo‘yicha qiyosiy baholash o‘tkaziladi. Tahlil natijalari asosida mavjud usullarning umumiy kamchiliklarini bartaraf etuvchi, kaskadli ko‘p-entropiyali fuzion (KKEF) deb nomlangan yangi algoritm ishlab chiqiladi va uning arxitekturasi hamda to‘liq matematik modeli taqdim etiladi. Algoritmning samaradorligi maxsus generatsiya qilingan sintetik tarmoq trafigi ustida o‘tkazilgan hisoblash tajribasi orqali baholanadi. Natijalarga ko‘ra, KKEF yagona Shannon entropiyasiga asoslangan bazaviy usulga nisbatan F1-mezon bo‘yicha taxminan 2,7 barobar yuqori ko‘rsatkichga erishadi, soxta signal darajasi (FAR) esa mutlaq qiymatda past (2% dan kam) darajada saqlanadi. Olingan natijalar sintetik ma’lumotlarga asoslangan bo‘lib, ishlab chiqarish sharoitida qo‘llashdan oldin standart ochiq ma’lumotlar to‘plamlarida qo‘shimcha tekshiruvdan o‘tkazilishi tavsiya etiladi.

Views: 88 Published: 2026-08-28 Pages: 273-279 Volume: 4 Issue: 4

References

  1. S. Kullback and R. A. Leibler, “On information and sufficiency,” Ann. Math. Statist., vol. 22, no. 1, pp. 79–86, 1951.
  2. I. Sharafaldin, A. H. Lashkari, and A. A. Ghorbani, “Toward generating a new intrusion detection dataset and intrusion traffic characterization,” in Proc. 4th Int. Conf. Information Systems Security and Privacy (ICISSP), Portugal, 2018, pp. 108–116.
  3. M. Costa, A. L. Goldberger, and C.-K. Peng, “Multiscale entropy analysis of complex physiologic time series,” Phys. Rev. Lett., vol. 89, no. 6, p. 068102, 2002.
  4. J. Havrda and F. Charvát, “Quantification method of classification processes: concept of structural α-entropy,” Kybernetika, vol. 3, no. 1, pp. 30–35, 1967.
  5. A. Rényi, “On measures of entropy and information,” in Proc. 4th Berkeley Symp. Mathematical Statistics and Probability, Berkeley, CA, USA, 1961, vol. 1, pp. 547–561.
  6. P. Bereziński, B. Jasiul, and M. Szpyrka, “An entropy-based network anomaly detection method,” Entropy, vol. 17, no. 4, pp. 2367–2408, 2015.
  7. G. Nychis, V. Sekar, D. G. Andersen, H. Kim, and H. Zhang, “An empirical evaluation of entropy-based traffic anomaly detection,” in Proc. 8th ACM SIGCOMM Conf. Internet Measurement (IMC), Vouliagmeni, Greece, 2008, pp. 151–156.
  8. W. Chen, Z. Wang, H. Xie, and W. Yu, “Characterization of surface EMG signal based on fuzzy entropy,” IEEE Trans. Neural Syst. Rehabil. Eng., vol. 15, no. 2, pp. 266–272, 2007.
  9. C. Tsallis, “Possible generalization of Boltzmann-Gibbs statistics,” J. Stat. Phys., vol. 52, no. 1–2, pp. 479–487, 1988.
  10. A. Lakhina, M. Crovella, and C. Diot, “Mining anomalies using traffic feature distributions,” in Proc. ACM SIGCOMM 2005, Philadelphia, PA, USA, 2005, pp. 217–228.
  11. L. Feinstein, D. Schnackenberg, R. Balupari, and D. Kindred, “Statistical approaches to DDoS attack detection and response,” in Proc. DARPA Information Survivability Conf. and Exposition (DISCEX), Washington, DC, USA, 2003, vol. 1, pp. 303–314.
  12. S. M. Pincus, “Approximate entropy as a measure of system complexity,” Proc. Natl. Acad. Sci. USA, vol. 88, no. 6, pp. 2297–2301, 1991.
  13. C. E. Shannon, “A mathematical theory of communication,” Bell Syst. Tech. J., vol. 27, no. 3, pp. 379–423, 1948.
  14. J. S. Richman and J. R. Moorman, “Physiological time-series analysis using approximate entropy and sample entropy,” Am. J. Physiol. Heart Circ. Physiol., vol. 278, no. 6, pp. H2039–H2049, 2000.
  15. C. Bandt and B. Pompe, “Permutation entropy: a natural complexity measure for time series,” Phys. Rev. Lett., vol. 88, no. 17, p. 174102, 2002.